Memleket sinemasının 100. yaşında, vasat film bombardımanına uğramışken, Kaan Müjdeci’nin çektiği Sivas filmi, ilaç gibi geldi. Ha! Yaramıza derman olmadı, yara büyüktür, daha çok iyi filmler gerekir, öyle tek tük ile olmaz bu işler. Neyse… Üstelik bu bir ilk film ve yönetenin hakkını verelim. Yapıtın hataları yok mu, haliyle var, ancak dedik ya ilk film, ikinci filmde külahları değişelim.

Kaan, filmini, canımız ciğerimiz Neşet Ertaş’a adamış, iyi düşünmüş, güzel etmiş. Zamanın resmen durduğu, can sıkıntısının bile, çok bunalmaktan unutulduğu bozkırda film çekeceksen şayet, ustayı asla unutmayacaksın. Lakırdıya son verip, mevzuya geçeyim, içeride ve dışarıda ödüller kucaklayan Sivas, bir çocukla bir köpeğin dostluk hikâyesi… Kangal cinsi, dövüş köpeği Çakır, Sivas adlı köpeği çok iyi canlandırmış, şaka yapmıyorum, kurmaca bir filmde, bir hayvanı oynatmak ve istediğin performansı ve randımanı almak kolay mı, değil! O vakit, ödüllerden ilki Çakır’a gidiyor. Aslan karakterine can veren Doğan İzci, Cihangir’e konuşlanan, okullu, deneyimli pek çok yetişkin oyuncudan daha iyiyse, samimiyse, gerçekçiyse ve bir filmi alıp götürüyorsa, elbette ona da ödül gider. Filmi bırak, sadece Doğan’ın gözleriyle, Çakır’ın gözleri olsun, bıkmadan, usanmadan izlerim.

Bizim ilkokul öğrencisi kahramanız Aslan, sınıf arkadaşı güzel Ayşe’ye yanıktır. Sonra bir gün, nasıl bir müfredat ise bu, çocukların Pamuk Prenses ve 7 Cüceler oyununa hayat vermesini buyurur Milli Eğitim… Eee Ayşe, haliyle prenses olur, daha cüsseli Osman da prens. Aslan’a cüce olmak kalmıştır, lakin o bunu yediremez, prens olmak ister. Prens olamıyorsam, cüce de olmam der, hayata postasını koyar. Sonra yaşlı ve yaralı bir at kaybolur, çocuk kendini bulur. Büyümek çağı başlamıştır artık! Masumiyet gider, suçluluk hissi gelir. Ardından Sivas girer kadraja, kendisi gibi cevval ve yiğit bir köpekle, it dalaşına tutuşur ve seveni olmadığı için yenilir. Sahipleri öldü diye bırakınca, Aslan imdada yetişir, Sivas’a yoldaş olur. Artık Sivas’ın büyük bir amacı vardır, yaşamak için gayesi vardır. Yaralarını sarar, yeni bir dövüş kovalar. Aslan’ın, bizim kentli akranları, şimdilerde betonda büyümekle, güven ve huzur içinde semirmek ve serpilmekle meşgul! Taşra öyle mi ya? Köy yerinde, gündelik yaşam daha sert, güçlü olan kazanıyor, yenilene sırt çevriliyor, galip çok seviliyor. Yoksulluk, yoksunluk, sıkışmışlık, gerçeğinde büyümek, mecburiyetlerin dayatmasında ayakta kalmak, sürekli hayatın sillesini yemek, kolay iş değildir, kararlı olmak ve yere sağlam basmak gerekir, kaçacak yer yoksa eğer, savaşmak da gerekir. Not: Köpek döğüşü, şiddet döngüsü gibi tartışmalara hiç girmedim, filmi değerlendirdim, yönetmenle, hayvan severler arasındaki tartışma başka bir mecra, bekleyelim, kendi aralarında çözsünler.

Derdini o kadar doğru ve egosuz yerden kurmuş ki, filmdeki muhtarın dediği gibi köpek dediğin dövüşür, at dediğin binilir basit algısını canlı tutmaya özen göstermiş. Filmin ana karakteri Aslan ve Sivas’ın yolları bir şekilde kesişiyor. Çocukların vicdan duygusu bazen büyükleriyerle bir edecek kadar yok olur, özellikle de kendinden güçsüzler konusunda. Yani çocuklarbüyüklerden aldıkları ‘hayvanın işlevi’ algısını kendi küçük atmosferinde fazlaca sorgulamadan yerinegetirir. Aslan bu konuda vicdanıyla erkek algısı arasında bir yerlerde dolanıyor. Sınıftaki Ayşe’den duygusal olarak yüz bulamayan Aslan tesadüfen bulduğu Sivas üzerinden biraz büyükçe, iddialı ama kendi dünyasına yaraşır bir ifade biçimine bürünüyor. Aslan onun erkekler dünyasının acımasız sıradanlığına geçisini engelleyen bir vicdan algısı oluşturuyor ama sürekli sallantıda bir algı bu. Onu arkadaş olarak koruyup kollamakla dövüştürüp genelin içindeki yerini bulmak konusunda süreklibocalıyor ta kii son kareye kadar. Belki o kadar belli olmuyor ama bana göre son kare Aslan’ın yeni konumunu belirliyor. Sivas onun her zaman sallantıda olan ilişkilerinde arkadaşı olmaktan uzaklaşıyor. Onun için dövüştürülecek bir meta haline dönüşüyor. Anadolulu bir çocuğun büyüme hali de bu şekilde halkaya eklemlenmiş oluyor.

Evet Sivas kangal köpekleri üzerine bir film. İsmiyle farklı algılar yaratıyor ilk başta. Sivas katliamına ilişkin olacağını düşündürtüyor. Ama ortaya bir köpekle bir çocuğun dostluğunu anlatmaya aday bir film çıkıyor. Bu bildiğimiz her iki tarafı da tatmin eden bir dostluk değil aslında. İki taraf da farkında bugüne kadar oluşturulmuş algılara yenik düşeceklerinin. Aslan evin eski, kocamış ve işe yaramayanatını bozkıra salarken de aynı ruh halinde. Hayvanın özündeki özgürlük duygusuyla onu avucundadost ya da ‘hayvan’ olarak tutma karışıklığının da. Öğretilerin ve onları çocuk olarak yüreğinin bir köşesinde tutabilmenin zorluğunun da.

Aslan duygularını doğrudan yaşayan bir çocuk. Her şeye okkalı bir biçimde savurduğu küfür bazen izlerken bünyelerde doz aşımı yaratsa da ‘erkek’ dünyasının başka bir ifade biçimi olduğunu da sızdırıyor aradan. Her şey raconuna uygun olmalı, hatta bu anlamda annesinin göğüslerine çaktırmadan hafif mahçup ve hınzır bir şekilde de bakmalı. Aslında öyküyü çok dağıtmamış Müjdeci. Filmin gideceği noktayı fazla sapmadan kurmuş. O yüzden izleyenlerin bazıları bu açık hedeften rahatsız olmuş olabilir, bir çocuğun dünyasına sıkışıp kalmış olmaktan. Zaten filmin duygusu da bu sıkışıp kalmış karmaşanın sorgusu peşinde.

Ayşe’yle Aslan’ın tezek yığınları üzerinde yaptıkları konuşma, çocuklar dünyasındaki sıradışı arkadaşlık, Aslan’ın abisiyle yaşadığı patlama anı, Sivas başka bir köpekle dövüşürken Aslan’ın içindeki yarılma gerçekçi bakışlar içeriyor diyebiliriz. Taşra sinemasında kişisel dertlerin dışında toplumsal sorunlar arayan, bulan ve bunu doğru bir biçimde anlatan bir film Sivas. Köpek dövüşü çok gündemimizde olmayabilir, yönetmenin dediği gibi aklımıza çokça Ameros Peros filmi gelebilir ama bu daha çok büyüme filmi. Taşranın erkek olma tarafına farklı bir şekilde bakan, diyaloglarını yalın vesamimi bir biçimde kuran ve bunu karakterlerine iyi monteleyen bir film Sivas. Yani her yanındanhareket, duygu, çelişki fırlıyor. Üstelik komik de. Aslan’ın okkalı küfürleriyle vücüduna yüklediği bıçkın anlam öyle güzel geçti ki bize bazı yerlerde kahkayı salıverdik. Yani bozkırın ya da taşranın sinemasında eksik kalan mizaha burada doyduk diyebilirim. Aslan’ı oynayan Doğan İzci kara ve arada sırada dalan gözleriyle çok iyiydi, naifti. Müjdeci arada sırada uzandığı ve iyi gözlem yaptığı topraklara ilişkin iyi bir öykü çıkartmış karşımıza. Basın toplantısındaki rahat, dobra ve herkesin algısına uzanacak şekilde verdiği yanıtlarla hepimizin takdirini topladı. ‘Aslında öyle değil, ben bunu yapmak istemiştim’ demedi, herkesin kafasındakinin karşılığı olduğunu hissettirdi. Filmi önceden izlememizde bir artıydı. Neşet Ertaş’a yapılan adama da çok yerli yerinde. Bozkır her şeyi açıklıyor. Filmde bozkır gibi her şeyi açık, olabildiğince net ortaya koyuyor.