SERDAR AKBIYIK

2014 Türk sinemasının 100’üncü yılı. Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’na girdiği ilk günlerde Ayestefanos’taki (Yeşilköy) Rus Anıtı yıkılırken, yedek subay Fuat Uzkınay tarafından görüntülenen ve ‘Ayestefanos’taki Rus Abidesinin Yıkılışı’ adlı tarihi belgesel, ilk Türk filmi olarak kabul edildi. Peki böyle önemli bir yıl öncesi 99’uncu yılı yani 2013’ü nasıl geçirdik? 2013’te Türk sinemasında neler oldu? Kaç Türk filmi vizyon aldı, bunların kalitesi neydi? 13’ün uğursuzluğundan mıdır nedir, hangi ünlü isimleri art arda kaybettik?

2000’lerden itibaren başlayan üretimdeki artış 2013’te de devam etti. 89 Türk filmi vizyon aldı. 100. yılda 100 filmi hedefleyen endüstrimiz için iyi bir rakam. Özellikle içinde bulunduğumuz Aralık ayı, vizyon alan 17 Türk filmiyle rekor kırdı. Ben bu mesleğe başladığımdan beri bir ayda 17 Türk filminin vizyona girdiğini hiç görmemiştim.

Vizyona giren filmlerin kalitesinden bahsedecek olursak izleyicinin tercihleri de bize bazı ipuçları veriyor. Bütün bu filmler içinde Cem Yılmaz’ın Fundementals filmi 3 milyon 800 bin izleyiciyle en çok izlenen film oldu. Onun ardından ise yine iki komedi filmi sıralanıyor Celal ile Ceren ve geçen hafta vizyona giren Düğün Dernek. Bağımsız filmlerimiz ise izleyici bakımından yerlerde sürünüyor. Bu yılın en iyi üç filminden biri olan ve festivallerde birçok ödül alan Mahmut Fazıl Coşkun’un Yozgat Blues filmi 8 bin kişi tarafından ancak izlendi. Bu yılın kaliteli filmlerinden olan Onur Ünlü’nün Sen Aydınlatırsın Geceyi filmi ise yönetmenin filmi göstermek için yeterli salon bulamamasını protesto etmesi yüzünden vizyon dahi alamadı. Diğer filmlerimiz de 10 bin barajını aşmakta bile zorlandı. Bu verilere baktığımızda bu yıl Türk sinemasının en fazla seyredilen filminin Cem Yılmaz’ın sahne gösterisi olan Fundementals olması herhalde ağlanacak halimize gülmek olarak da adlandırılabilir. En fazla seyredilen filmimiz sinema bile değil.

Gelelim kaliteli filmlerin salon bulamama derdine. Bu konuda da çok çarpıcı bir örneğimiz var. Pelin Esmer’in yine bol ödüllü filmi Gözetleme Kulesi Türkiye’de zar zor beş kopya ile vizyon alırken Fransa’da 18 kopya ile vizyona girdi. Yani kaliteli filmlerimiz Avrupa’da Türkiye’den daha fazla sinema salonu buluyorlar. Bu sıkıntıya çözüm hedefiyle Başka Sinema projesi başlatıldı. Belki de bu yılın sinema adına en sevindirici olayı da bu. Büyük şirketlerin sinema salonlarında yer bulamayan filmlerimiz Başka Sinema’nın salonlarında vizyon alıyor. Şimdilik ağırlıklı İstanbul’da olan bu hizmet Anadolu’ya da yaygınlaştırılmaya çalışılıyor.

Bu yılın en çarpıcı olaylarından biri de Kültür Bakanlığı’nın sinemaya yaptığı desteklerde bazı kriter değişikliklerine gitmeseydi. Birçok bağımsız sinemacı bu konuda büyük tepkiler gösterdi. Bu kararların en bilindik olanı ise 2012’nin çok ödül alan filmlerinden Tepenin Ardı’nın yönetmeni Emin Alper’in başvurusunun bakanlık tarafından reddedilmesiydi.

Festival dünyamızda büyük bir değişiklik olmadı. Yine önjürilerin seçimleri tartışma yarattı. İsmail Güneş’in Oscar aday adayı filmi geçen yıl nasıl Antalya önjürisi tarafından yarışmacı film olmaya yeterli gözükmediyse bu yıl da seçilemeyen filmlerle ilgili büyük tartışmalar çıktı. Bunların en fazla ses getirenlerinden biri de Kazım Öz’ün kendisine festival yönetimleri tarafından haksızlık yapıldığı iddiasıyla başlattığı tartışmaydı.

2013’te geçen yıllarda olduğu gibi ilk yönetmenlik denemelerinin fazlaca olduğu bir yıldı. Köksüz filmiyle Deniz Akçay, Gözümün Nuru ile Hakkı Kurtuluş – Melik Saraçoğlu, Mavi Dalga ile Merve Kayan ilk filmini çekip festivallerden ödülle dönen yönetmenler arasına isimlerini yazdırdılar. Bakalım önümüzdeki yıllarda ilk filmini çekip sonradan sessizliği gömülenlerden mi olacaklar yoksa başarılarını tekrarlayacaklar mı?

Oyuncularımıza gelirsek bu yıl iyice gözüktü ki artık Türk sinemasında sinema oyuncusu diye birşey kalmadı. Ya televizyon dizilerinden veya internet fenomenlerinden devşirme oyuncularla yoluna devam etti sinemamız. Düğün Dernek, Behzat Ç., Şevkat Yerimdar, Sabit Kanca bunlara örnek. En iyi erkek oyuncu dediğimizde herkesin dilinde Kıvanç Tatlıtuğ varsa, en iyi kadın oyuncu dendiğinde kafalara Beren Saat geliyorsa oyuncu anlamında Türk sinemasının üstüne bir bardak soğuk su içmemiz gerekir.

Kıvanç Tatlıtuğ demişken, Oscar aday adayımız Kelebeğin Rüyası’nın da Oscar’a katılamadığını hatırlatmak gerekiyor. Yılmaz Erdoğan’ın yönettiği ve eşi Belçim Bilgin’in oynadığı filmin yurt dışı tanıtımına o kadar ağırlık verildiği halde yine hüsran yaşanması sinemamızın gelir geçer çözümlerle düzelmeyeceğinin kanıtı aslında.

2013 diğer yıllara göre çok daha fazla efsane isimleri kaybettiğimiz bir yıl oldu. Dinçer Çekmez, Alev Sururi, Metin Serezli, Tuncel Kurtiz, Macide Tanır, Tomris Oğuzalp, Mahir Özerdem gibi Türk sinemasının unutulmaz isimleri elveda dediler bize.

Son olarak da bu yıl vizyona giren Türk filmleri içinden en iyi 10 filmi sizin için seçtik… Bakalım hangilerini seyrettiniz?

• Yozgat Blues
• Sen Aydınlatırsın Geceyi
• Hayatboyu
• Köksüz
• Kusursuzlar
• Gözümün Nuru
• Tamam mıyız?
• Zerre
• Benim Dünyam
• Güzelliğin On Par’ Etmez

yabancı

Tepelerin Ardında

Mavi Yasemin

No

Yerçekimi

Buraya Kadar

Ronin 47

Lincoln

Zincirsiz

Açlık Oyunları 2: Ateşi Yakalamak

Riddick

ALPER TURGUT

Yerli filmlerin yine gişede kazanan olduğu bir yılı daha geride bıraktık, 50 milyon seyirci, 500 milyon hasılat, bu az, harbiden çok az… Nüfusu 75 milyonu aşan büyük bir ülkede, koca sene boyunca sinemaya hiç gitmemiş insanlar var, hiç kuşkusuz bunun nedeni, insanların beyazperde yerine ekranları seçmesidir. Evet, aptal kutusu televizyon, sinemanın geleceğini de tehdit ediyor, ne yazık ki… Üstelik sinema salonları, sanat yapıtlarına gönül veren festival seyircisiyle değil, gişe işi filmleri seven genel izleyici ile ayakta duruyor. Seyircinin en çok tercih ettiği filmler ise, yerli işi komediler… İlk on yapımdan altısı komediyse, yandığımızın resmidir, çünkü para kazanmak isteyen sinemacılar, zorlama, ucuz, sabun köpüğü gülünç işlere abanacak demektir. Aslında seyirciyi sinema salonlarına çekmek için formül çok basit, kolaya kaçmamak, ekip ruhundan sapmamak, gişe filmlerine kalite getirmek, gerçekten bu o kadar da zor değil! 7. Sanat’ın büyüsünü, kitlelere sirayet ettirmek, zaten her sinemacının boynunun borcu olması gerek, yanılıyor muyum?

Düşler Diyarı (Beasts of the Southern Wild)

Geceyarısından Önce (Before Midnight)

Yerçekimi (Gravity)

Zafere Hücum (Rush)

Mavi Yasemin (Blue Jasmine)

Zincirsiz (Unchained)

Mavi En Sıcak Renktir (La vie d’Adèle)

No

Kutsal Motorlar (Holy Motors)

Onur Savaşı (Jagten)

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Yozgat Blues

Köksüz

Gözümün Nuru

Hayatboyu

Zerre

Eve Dönüş: Sarıkamış 1905

Hile Yolu

Kelebeğin Rüyası

Jin

ALİ ULVİ UYANIK

2013 yılı, gösterime giren film sayılarında son 25 yılın rekorlarıyla kapandı. Toplam 325 filmin 87 adedi yerliydi. Yabancı filmlerde alabildiğine çeşitlilik ve renklilik ziyadesiyle mutlu etti. Ancak yerlilerde ‘art house’ filmlerimiz ilgiye değer olsa da, popüler filmlerimiz çoğunlukla nitleik yoksunuydu. Hollywood özentisi dökülen senaryolar, oyuncularla yönetmenler arasında perdeye yansıyan etkileşimsizlikler ve neredeyse tümünde rastlanan tartım sorunları , sayının değil kalitenin önemli olduğuna işaret ediyordu…Ama kimin umurunda ? Kötü filmlere seyirci para vermeye bayılıyor. O halde, alanın da satanın da razı olduğu bu ortamda biz film eleştirmenleri de ciddi işlerle ilgilenmek durumundayız. Geldiğimiz nokta, yazık ki bu !

Yabancı / 10

Yerli / 5

Animasyon / 5

BANU BOZDEMİR

Bu sene gerçekten de zorlu bir yıldı, bu anlamda henüz sinemaya yansıyan bir şey olmadı. Bu senenin en ilgi gören film sanırım Mavi En Sıcak Renktir oldu (Bir yandan da Gravity var tabii) ama listeme aldığım her film gerçekten de sevdiğim, içime sinen filmler oldu. Yine de beklentinin düşük tutulması, filmlerin abartılmaması gerektiğini düşünüyorum. Yerli sinema yine tavında dövüldü. Gözümün Nuru ve Sen Aydınlatırsın Geceyi sinemaya mizahi bir tat kattı, politik sinemanın dozu biraz yumuşadı sanki bir yandan da!Banu Bozdemir

Kutsal Motorlar /Holly MOtors

Pas ve Kemik /Rust and Bone

Koşulsuz Sevgi / Broken

Elysium

Blue Jasmine

Gravity

Mavi En Sıcak Renktir

Günlerin Köpüğü / L’écume des jours

Düşler Diyarı

No

Sefiller

Yerliler…

Zerre

Yozgat Blues

Jin

Gözümün Nuru

Menekşeden Önce

Sen Aydınlatırsın Geceyi

BAŞAK BIÇAK

2013’te Türk Sineması

Türk Sinemasının 2013 yılı, son yılların en bereketli yılı oldu. Gösterime giren 144 Türk filminin 87’si bu yıl içine çekilmiş filmlerdi ve 50 milyona yaklaşan seyirci sayısıyla son otuz yılın rekoru kırıldı. Türk sineması yükseledursun, 2013’te de gişede kazanan filmler ve türleriyle, festivallerde göklere çıkarılan yapımlar arasındaki farklılık, yine sinemamızın bir gerçeği olarak karşımızda arz-ı endam etti. Yılın en çok izlenen filmi, dört milyona yakın seyirci sayısıyla Cem Yılmaz’ın CM101MMX1 Fundamentals isimli stand-up gösterisi olurken; onu Şahan Gökbakar’ın Celal ile Ceren’i ve Aralık’ın ilk haftası gösterime giren Düğün Dernek takip etti.

2013 yılı festivallerine gelince… İstanbul Film Festivali’nin en iyi filmi Sen Aydınlatırsın Geceyi, kuşkusuz senenin en beğenilen filmiydi. Mahmut Fazıl Coşkun’un ikinci uzun metrajı Yozgat Blues ise yılın festivallerden yana yüzü en çok gülen yapımı oldu. Adana’da çifter çifter dağıtılan ödüllerin yanı sıra Altın Portakal, ellinci senesinde seçkisiyle büyük hayal kırıklığı yarattı; sinema camiasında festival filmleri ve ödüllendirme sistemi konusunda büyük bir tartışmanın fitilini de ateşledi. Zahit Atam’ın Mavi Dalga filmiyle ilgili yazdığı yazı ve sonrasında gazetesinden atılması yönündeki kampanya, senenin son çeyreğinde en çok konuşulan konulardan biriydi. Tüm bu tartışmalara rağmen, son haftalarını oldukça hareketli geçiren ve 50 milyon seyirci sınırına dayanan Türk Sineması’nın yüzünün hala popüler filmlerden yana güldüğü bir gerçek… Bakalım, 2014’te bu durum değişecek mi?

En İyi 10 Türk Filmi

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Zerre

Kusursuzlar

Eve Dönüş: Sarıkamış 1915

Gözümün Nuru

Yozgat Blues

Benim Çocuğum

Köksüz

Jin

Daire

En İyi 10 Yabancı Film

Only Lovers Left Alive

Inside Llewyn Davis

Beasts of the Southern Wild

Broken

Django Unchained

Frances Ha

Before Midnigt

Man Of Steel

Great Gatsby

Jagten

EGEMEN TOKATLIOĞLU

2013 sinema açısından hayli hareketli ve verimli bir yıl oldu. Öyle ki hemen her türde yapımlar çıktı ve her sinemasever kendi zevkine göre filmleri izleme fırsatı yakaladı. Uzun zamandır heyecanla beklenen bilim kurgu yapımı “Gravity” senenin en iyi filmlerinden gösterilirken tür açısından da pek çok kişiyi tatmin etti. Bunun yanında “The Hunt” gibi yabancı dildeki yapımlar dikkat çekti. 2013 vizyonuna baktığımızda pek çok tartışma, iddia ve hayal kırklığının da beraberinde geldiğini görüyoruz. Geçen senelerde de bu tip tartışmalar olmasına rağmen bu senenin sinema adına öne çıkan pek çok güçlü yapımının olduğunu bu nedenle Altın Küre ve Oscar’a doğru uzanan yolda heyecanın ve rekabetin tırmanışta olduğunu söyleyebiliriz.

2013 EN İYİLERİ

YABANCI

1-Holy Motors (Kutsal Motorlar)

2-Blue Is The Warmest Color (Mavi En Sıcak Renktir)

3-NO

4-Wreck It Ralph (Oyunbozan Ralph)

5- Broken (Koşulsuz Sevgi)

6- The Place Beyond the Pines (Babadan Oğula)

7-Maniac (Manyak)

8- The Perks of Being a Wallflower (Saksı Olmanın Faydaları)

9- Man Of Steel (Çelik Adam)

10-Before Midnight (Geceyarısından Önce)

YERLİ

1-Jin

2-Sen Aydınlatırsın Geceyi

3-Zerre

4-Yozgat Blues

5-Meryem

FIRAT SAYICI 2013 DEĞERLENDİRMESİ

Festivallerde beğenerek izlediğimiz filmlerin gişede ağır yenilgilerle karşılaşmasına maalesef alıştık artık. Kaliteli filmlerin bu denli iş yapmaması elbet yapanların da elini kolunu bağlayan bir durum. Korsan filmleri bile bir kenara bırakın, internetten tıkla izle sitelerinin yaygınlaşması ve hatta bu sitelerin HD’ye yakın görüntüler sağlaması sinemacıların işini bu yıl daha da zora koşacak kanımca. Hollywood cephesinde Gravity haricinde pek yeni bir şey yok. Avrupa ve Uzak Doğu ise birkaç şişirilmiş film dışında yenilik gösteremedi. İşte budur diyebileceğimiz az sayıda film çıkardı 2013. Lanetli bir yıldı, hızla uzaklaşsın!

En iyi 10 Türk filmi

Zerre

Yozgat Blues

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Kusursuzlar

Hayatboyu

Karnaval

Kelebeğin Rüyası

Gözümün Nuru

Eve Dönüş: Sarıkamış 1915

Düğün Dernek

En İyi Yabancı Film

Mavi Yasemin

Geceyarısından Önce

Moebius

Bir Hurdacının Hayatı

Acı

Acı Reçete

Ben ve Sen

Sadece Tanrı Affeder

Trans

Yerçekimi

HALİL İBRAHİM SAĞLAM

Holy Motors ve La vie d’Adele bu yıl vizyona giren filmler içerisinde tam puan verdiğim ve zirveyi paylaşan iki film oldu. İlki, sinemasal bir sarhoşluk yaratıp sinema tarihine göndermeleriyle sinefillerin gönlünü çelerken, ikincisi ise cesurluğu ve kışkırtıcılığıyla LGBT sinemasının başyapıtlarından olmayı başarıyordu. Hayatboyu ve Sen Aydınlatırsın Geceyi ise Avrupa filmleriyle çok rahat mücadele edecek kadar ustalıklı, vizyon sahibi işler olarak bu yıl en başarılı bulduğum iki Türk filmi oldu. Hayatboyu, Aslı Özge’nin her karesinde ne yaptığını bilen yönetmenliğiyle zirveye otururken, Sen Aydınlatırsın Geceyi ise fantastik sinemamız adına devrimci bir film modeli yaratıyordu.                                   

2013’ün En İyi 10 Yabancı Filmi

• Holy Motors
• La vie d’Adele
• Dupa Dealuri
• Django Unchained
• Maniac
• Before Midnight
• The Place Beyond the Pines
• L’ecume des jours
• Stoker
• Only God Forgives

2013’ün En İyi 10 Türk Filmi

• Hayatboyu
• Sen Aydınlatırsın Geceyi
• Jin
• Yozgat Blues
• Kelebeğin Rüyası
• Küf
• Gözümün Nuru
• Eve Dönüş Sarıkamış 1915
• Zerre
• Bu İşte Bir Yalnızlık Var

KEREM AKÇA

Ülkemizde yabancı ve Türk film adedi, seyirci sayısı ve hasılatıyla bir rekor kırıldı. İlk kez vizyona giren film sayısı, 300’ün üzerine çıkarken, bir anlamda vizyonda çeşitlilik de dikkat çekiciydi. Genel seyirci rakamı 50 milyona, Türk filmlerinin seyirci rakamı 29 milyona dayandı. Yerli sinemada 2000’lerin hakim temaları devam ederken, Yeşilçam kaynaklı melodram arayışının ve komedide ‘yetenekli mizahçı’ bulma anlayışının geçerli olduğu görüldü. “Düğün Dernek”in sadece 3.5 haftada yakaladığı liderlik bir göstergeydi. Yabancı filmlerde ise Bruno Dumont, Harmony Korine gibi son 20 seneye damga vursa da bizim sinemalarımıza uğramayan yönetmenlerin son işlerinin yanı sıra dünya sinemasının nabzını tutma şansına eriştiğimiz lezzetli bir menü sunuldu. Amerikan sinemasında ise bilimkurgunun ikinci altın çağı vukuatlarını sürdürdü.

YABANCI

1-Kutsal Motorlar (Holy Motors)

2-Oyunbozan Ralph (Wreck-It Ralph)

3-Babadan Oğula (The Place Beyond the Pines)

4-Mavi En Sıcak Renktir (La Vie d’Adele)

5-Aşkın İzleri (To the Wonder)

6-Düşler Diyarı (Beasts of the Southern Wild)

7-Lanet (Sinister)

8-Elysium

9-Günlerin Köpüğü (L’écume des Jours)

10-Savaşın Gölgesinde (Lore)

TÜRK

1-Sen Aydınlatırsın Geceyi

2-Jin

3-Hayatboyu

4-Gözümün Nuru

5-Yozgat Blues

6-Küf

7-Mutlu Aile Defteri

8-Zerre

9-Kelebeğin Rüyası

10-Çanakkale: Yolun Sonu

MURAT KIZILCA

2013 senesi vizyon açısından önceki senelere göre çok daha kalabalık bir görüntü çizse de kalite anlamında eskiyi arattığının altını çizmek lazım. Hem yerli hem de yabancı filmler açısından yeterince tatmin etmeyen bir vizyon yılı geçirdik. Gösterime giren yerli filmlerin sayısındaki artış göze çarpıyor. Fakat 2013’ün en iyi Türk filmleri diye bir liste yapmaya giriştiğinizde, kimsenin itiraz etmeyeceği 10 tanesini bir araya getirmekte bile zorlanıyorsunuz. Mecburen araya birkaç tane ‘eh işte’ sokmak durumunda kalıyorsunuz, kotayı doldurmak için. Bu sene dikkat çeken bir başka nokta da Hollywood yapımı büyük bütçeli bilim kurguların sayısındaki fazlalık idi. Her biri güzelce cilalanıp parlatılarak pazarlansa bile çoğunun vasatı aşamayan sıradan filmler olduğunu gördük maalesef.

Türk:

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Kusursuzlar

Hile Yolu

Yozgat Blues

Behzat Ç. Ankara Yanıyor

Eve Dönüş: Sarıkamış 1915

Güzelliğin On Par’ Etmez

Zerre

Jin

Karnaval

Yabancı:

Maniac

Sinister

Modus Anomali

World War Z

Iron Man 3

Oblivion

Pacific Rim

To The Wonder

Beasts of the Southern Wild

Beyond the Hills

MURAT TOLGA ŞEN

Sinemaseverler için 2013 tuhaf bir yıl oldu. Sanki o kadar iyi filmlerle karşılaşmamışız gibi ancak iş liste yapmaya gelince filmleri seçmekte zorlandım. Bir sürü iyi film dışarıda kaldı ki normalde bu listeyi dolduracak kadar film bulmak meseledir. Şaşırmakla birlikte sevindiğim bir durum bu, umarım 2014 yılında da iyi filmler karşımıza çıkmaya devam eder. Sinemaseverlerden yeni yılla birlikte bir ricam olacak; sinemanın yolunu unutmayın, festivalleri takip edin ama iyi filmleri vizyonda da unutmayın.

En iyi Yabancı:

Düşler Diyarı / Beasts of the Southern Wild

Kutsal Motorlar / Holy Motors

Sadece Aşıklar Hayatta Kalır / Only Lovers Left Alive

Zincirsiz / Unchained

Koşulsuz Sevgi / Broken

Sona Doğru / All is Lost

Muhteşem Gatsby / The Great Gatsby

Walter Mitty’nin Gizli Yaşamı / The Secret Life of Walter Mitty

Ceset / El Cuerpo

En iyi Yerli:

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Kusursuzlar

Zerre

Köksüz

Hayatboyu

Eve Dönüş: Sarıkamış 1915

Gözümün Nuru

Hile Yolu

Yozgat Blues

Düğün Dernek

UTKU ÖGETÜRK

Geride bıraktığımız yılın box office rakamlarına göz attığımızda en çok izlenen filmlerin yine yerli yapımlar olduğunu görüyoruz. Lakin, gişede öne çıkan yerli yapımların ne yazık ki bu başarıyı hak ettiklerini söylemek pek mümkün değil. Türk sineması adına işlerin gişe rakamları dışında çok da iyi olmadığı 2013’ün sinema adına güzel gelişmelerinden bir tanesi, belki de en önemlisi hiç kuşku yok ki vizyonda görme şansı bulamadığımız filmleri seyretme şansına eriştiğimiz Başka Sinema oldu. Sinema adına senenin en güzel hatırası olarak aklımızda kalan Başka Sinema’nın hayata geçirilmesi, önümüzdeki yıllarda çok daha iyi filmler seyredebileceğimize olan inancımızı arttırıyor.

En İyi Yabancı
Beasts of the Southern Wild

Holy Motors

Django Unchained

El cuerpo

Fruitvale Station

La vie d’Adèle
The Imposter

Byzantium

Lore

The Conjuring

En İyi Yerli

Jin

Sen Aydınlatırsın Geceyi

Yozgat Blues

Hayatboyu

Eve Dönüş Sarıkamış

Kelebeğin Rüyası