A: Güzel çiziyor sanki ben pek anlamam ama neyse para kazanacak bir şey var elinde. Bekara karı boşamak kolay derler ya bekara koca boşamak daha kolay gelir.. kıh kıh kıh. Karısı gidince adam evi nasıl çekip çevireceğini düşünür kadın ise hayatını.. bir de yanında kızı Allah kolaylık versin.

Dualarımız sevgili Margaret dahil bütün yalnız kadınlarla. Hayatına yeniden başlayan kendi becerileri hariç hiçbir şeyi olmayan kadınlarımızın falan gibi cümlelerle feminist bir manifestoya dönmeyecek bu yazı. Derdimiz ve ilgimiz hayaller.. Margaret’ın hayali resimleri.. hayatını devam ettirebilmek ve kızına bakabilmek için resimlerini çok düşük fiyatlardan satıyor ve bunu farkeden başka bir ressam yanaşıyor Margaret’a. 2 hayalperestin hikayesi demiştik biri Margaret diğeri ise yeni tanıştığı ressam görünümlü Walter.

A: Ay böyle büyük büyük gülen konuşan adamları hiç sevmem. Hep bir dolandırıcı gibi gelirler bana, kendilerini süslüyor gibi, böyle bir değişik ses tonu, bir acayip tavırlar, kahkahalar ayy hiç sevmedim bu adamı. Bak küçük kız da sevmedi.

B: Değil mi? Bir güven vermiyor insana.

Margaret ise hiç bizim gibi düşünmüyor ve yalnızlığına ilaç gibi gelen bize göre sahtekar kılıklı olan Frank ile evleniyor. Walter kendi boyadığı tabloları satmaya çalışan bir sokak ressamı. Margaret ile evlenince ikisinin resimlerini satmaya çalışıyor. Tabi Margaret’ın soyadı Walter ile evlenince değişiyor ve resimlerinin altına yeni soyadını yazıyor “Keane”. Margaret’ın tabloları sevilmeye ve satılmaya başlıyor ve bir anlık para aşkıyla Walter tabloları yapanın kendisi olduğunu söylüyor. Ne de olsa soyadı resimde ki imza ile aynı!

A: Yahu ne biçim adam bu böyle çizmediği resmi çizdim diyor. En büyük hırsızlık hayal hırsızlığıdır. Kadıncağızın emeğine saygısızlık tüüüü böyle insanlar yüzünden ne hale geldi sanatçılar, böyle yetenekli kadınlar..

Tim Burton dedik, hayalperestler dedik neler oluyor böyle bir anda ve Müge Anlı ile tatlı sert ‘e bağlıyoruz hiç anlamıyorum. Nasıl oldu da Tim Burton ve Müge Anlıyı aynı cümle içinde kullandım?!?! Ayşe teyze beni hemen etkisi altına alıyor kendimi korumam lazım. Filme devam ediyoruz!

Çiftimiz paraya para dememeye başlıyorlar. Margaret evde resimleri çiziyor Walter ise kendi çiziyormuş gibi ortalarda dolanıyor ve bütün iltifatları, ilgiyi topluyor. Küçücük bir yalan olarak başlayan hikaye büyüyor da büyüyor. Margaret hayali bir ressam gibi hissetmekten bunalımın eşiğine geliyor, kızından bile saklamaya çalışıyor. Kurdukları yalan bütün hayatlarını ele geçiriyor.

A: Şimdi sorarım işte ikisinin de hayalleri gerçek oldu mu? Oldu! Kadın ünlü bir ressam olmak istiyordu adamsa zengin. İkisi de hayallerine ulaştı değil mi? Peki niye ikisi de mutsuz? Hadi bakalım.

B: Çünkü yalan bir hayal yaşıyorlar daha doğrusu yaşadıkları her şey bir yalanın üzerine kurulu.

A: Aferin yani neymiş, zafere giden yolda her şey mübah değilmiş. Sokrates ne demiş?

B: çüşşş!!!

A: Hayır öyle dememiş. Demiş ki “bir adamın değeri ne denli az olursa olsun, ölür müyüm kalır mıyım diye düşünmemelidir. Bir iş görürken doğru mu eğri mi davrandığını, yiğit bir adam gibi mi yoksa ödlek bir adam gibi mi davrandığını düşünmelidir yalnız.” Yaaa

Çok iyi demiş tabi de, yani Ayşe teyze bunu nerden duymuş ve nasıl hatırlıyor ben onu merak ediyorum. İşler filmde olduğu gibi bizde de karışmaya başladı. Tim Burton, Müge Anlı şimdi de Sokrates.. bütün bunların dışa vurumu ise şöyle oldu.

B: Haklısın Ayşe teyze, haklısın Sokrates abi, Tim bey bunları ne de güzel anlatmışsınız filminizde ve sevgili Müge hanım sizin hala bu yazıda ne işiniz var anlayamadım.

A: Müge hanım kim yahu, ne diyorsun kızım sen?

B: Müge değil ya Margaret dedim yani öyle mi oldu Müge mi oldu yok yani ne alaka canım Müge kim o yani ben de öyle diyorum aslında kim yahu bu Müge diyorum ne işi var şu an kafamda dolanıyor yani fonda, git diyorum ben de zaten çık diyorum kendi programına dön bizi rahat bırak ayrılanları barıştır, kayıpları bul. Git yani sabah kuşağına ne işin var ya senin Tim Burtonla nasıl beynimi ele geçirdin seni Sokrates abime şikayet ederim bak kızdırma beni aaaaa..

Bayılmışım… kendime geldiğimde karşımda kafasında “MÜGE ANLI” yazılı bir bandanayla Tim Burton saçlı bir Sokrates elime kolonya döküyordu.. tamam tamam bitiriyorum bu muhabbeti. Karşımda “bu kızın beynine giden oksijen miktarı kaç acaba?” bakışlı bir Ayşe teyze vardı sadece. Margaret ise daha fazla bu yalanları saklamak istemediğini ve Walter’i terk edeceğini söylüyordu.

A: Ah be kızım ah be güzelim geç bile kaldın! Bırak bu pislik herifi de ne hali varsa görsün. Al kızını da kaç kurtar kendini.

Tam olarak böyle oldu Margaret evin içinde dolanan kocası zannettiği kibirli, ressam numarası yapan adama daha fazla dayanamadı ve onu terk etti. Walter tabi ki boşanmak istemiyor ve esas ressamın kendisi olduğu konusunda itibarının son damlasına kadar savaşıyor. Tabi ki bu savaşı Margaret kazanıyor ama Walter nefesinin de son damlasına kadar bu yalanı inkar ederek yaşamaya devam ediyor. 2 hayalperestin ili ayrı sonu oluyor biri mutlu son, biri mutsuz son!

A: İşte kadınında bir suçu yok aslında zayıflığından adama sığında e paraya da ihtiyacı var adam da kullandı bunu. Neyse ki sonunda aklı başına geldi. Beril bak kızım her şey satılıktır bu hayatta hayaller dahil! Sen sen ol hayallerini sadece para için satma, karşılığında mutluluk, itibar, huzur ve yeni hayaller sunuyorsa sat gitsin, sadece para uğruna satarsan banka hesabın kabarır, göğsün değil!

Ayşe teyzem ya yine yaptı aforizmasını! Bana da diyecek bir şey bırakmadı. Hayallerin her geçen gün büyümesi ve gerçekleşmesi dileğiyle…

Ayşe teyze her filmimde varsın!

Usta yönetmenin seksenlerin ortasında başladığı kariyeri doksanlarda pike yaparken bir kaç sallantıdan sonra iki binlerde Johnny Depp’i başrollere koyarak çektiği filmlerle yeniden adından söz ettirmiş, ancak ipin ucunu kaçırınca ikili için sonun başlangıcı olmuştu.

Bu tökezleme döneminde Burton Büyük Gözler ile daha basit, dramatik ve güçlü bir hikaye ile karşımıza çıkmak istemiş. Kendi tarzını da biraz geri plana atarak çocukluğundan beri sanatına yön veren idollerinden biri olmuş, 50-60’lı yıllardaki resimleri ile adından söz ettiren Margaret Keane’in yaşamını konu alan yeni filmi Büyük Gözler ile tekrar kamera arkasına geçmiş.

Tim Burton’ın imzası olan gotik atmosfer bu sefer filmin ana karakteri Margaret Keane’in resimlerinde hayat buluyor. Böylece özellikle Beetlejuice (1988), Sleepy Hollow (1999) ya da Corpse Bride (2005) gibi filmlerindeki görselliğin temellerinin nerede yattığını görüyoruz.

Margaret Keane(Amy Adams) çocuk, hayvan portrelerinde kullandığı kendine has koca gözler ile bilinen bir sanatçı. Film sanatçının hayatını özellikle eşi Walter(Christoph Waltz) ile olan ilişkisi üzerinden işliyor. İkilinin yükselişi, kadının o yıllarda toplumdaki yeri, ayrılıkları ve Walter’ın Margaret Keane’in çizimlerinden hak idda etmesi Büyük Gözler’in temel konusunu oluşturuyor.

Tim Burton’ın yakın zamanda ayrıldığı, resmi olarak evlenmeseler de uzun yıllardır beraber yaşadığı Helena Bonham Carter’dan sonra böyle bir hikayeye kalkışması filmde aslında kendi hikayesini de anlattığı gibi bir izlenim yaratıyor.

Genelde olumlu eleştiriler alan biyografik film Büyük Gözler Amy Adams’a da bir çok en iyi kadın oyuncu adaylığı getirip Golden Globe’u almasına neden oldu. Umarız ilerleyen yıllarda Burton hem kendi tarzını koruyup hem de ayağı yere basan projeler ile karşımıza çıkar.

Şimdi Burton’ın en kötü ve en iyi filmlerine kısaca bakalım;

En kötü Burton filmleri:

1.Planet of the Apes (2001)

Kült bir sinema serisi nasıl yok edilir konulu bir tez yazsak bu filmi en üste koyardık. Uzun yıllar beraber olacağı Helena Bonham Carter’la tanışmasına vesile olması dışında kariyerine hiç bir katkısı olmayan Maymunlar Gezegeni’nin bu en zayıf halkası yönetmenin filmografisinde bir kara leke olarak duruyor. Neyse ki yapımcılar gene de yılmadı da seri on küsur yıl sonra yeniden canlandı.

Alice in Wonderland (2010)

Burton’ın kendine has çizgisinin en kötü kullanıldığı film 3D teknolojisini de arkasına alarak tam bir baş ağrısı oluyor. Bütün oyuncuların yerlerde süründüğü, ne çocuklara ne de karanlık filmlerden hoşlanan gençlere hitap edebilen bir çorba olan Alice Harikalar Diyarında kimsenin var olduğunu hatırlamak istemeyeceği bir seyirlik.

3.Charlie and the Chocolate Factory (2005)

Orijinalini bilmesek yiyeceğimiz bir çikolata olan Çarli’nin Çikolata Fabrikası gişede iş yapsa da çocuklar için bir seyirlik olmaktan ileri gidemediği gibi ne yazık ki orijinalinin yanına bile yaklaşamadı. Gerçek Willy Wonka’mız Gene Wilder’ın da ne büyük bir yıldız olduğunu bir kez daha görmemizi sağladı.

4.Dark Shadows (2012)

Johnny Depp, Helena Bonham Carter dışında müthiş bir cast ile karşımıza çıkan Karanlık Gölgeler tam bir fiyaskoya dönüştü. Belki de Burton’ın kariyerinin en boş ve gereksiz filmi oldu. Yönetmenin geleceğine de şüphe ile bakmamıza vesile olan film ile Burton kariyerine yeni bir yön vermeye başladı diyebiliriz.

5.Mars Attacks! (1996)

Aslında o kadar kötü ki iyi bir film. Independence Day(1996) ile gişede çarpışıp sağ kalmayı başaramayan bu deli uzaylı istilası filmi benim gibi kötü film hastalarının aslında başucu filmidir. Oyunculuklar yerlerde, senaryo piyes tadında, uzaylıların amaçsızlığı bir yana arkadaşlarla toplanıp eğlenmek istiyorsanız gülmekten kırılacağınız bir film olarak ortada duruyor. Ama kötü mü kötü. Başta söylediğim gibi o kadar kötü ki çok iyi.

Peki en iyiler?

Aslında kalan filmlerin arasından seçim yapmak gerçekten zor. Hepsi Tim Burton’ı sinema sanatında var eden filmler. Ancak şahsi olarak en beğendiklerimi yazmam gerekirse;

1. Beetlejuice (1988)

Beterböcek, Beterböcek, Beterböcek!! Üç kere art arda söylediğimizde başımıza bela olan kahraman. Michael Keaton’ın onca makyaj altında harikalar yarattığı, Winona Ryder’ın güzelliği ve saçları ile büyülediği özellikle klasik yemek masası sahnesi ile kült olan bu unutulmaz pop kültürü baş yapıtı kesinlikle Tim Burton’ın imzasıdır.

2. Ed Wood (1994)

Zor ve riskli bir proje olan Ed Wood sinema aşkı ile büyüyen b filmlerin unutulmaz yönetmeninin biyografik bir hikayesidir. Johnny Depp’in bozulmadan önceki abartısız performanslarından biri olan Ed Wood’un efsanevi kişiliği Burton’ın ellerinde bir şahesere dönüşür.

3. Edward Scissorhands (1990)

Johnny Depp’in makas elleri ile kuaförlük yaptığı bu absürt film Burton’ın klasik evrenini şekillendiren filmlerden biridir. Aslında dışlanmış insanların sorunlarına ilişkin bir film de olsa da renkleri ve makyajları ile Burton’ın alameti farikalarından biri olmuştur.

4. Big Fish (2003)

Burton’ın en nevi şahsına münhasır filmi olan Büyük Balık ufak, dramatik bir aile hikayesini büyük bir hayal gücü ile beyaz perdeye taşır. Ewan McGregor’un usta işi oyunculuğu ile Burton’ın renkli dünyası bu film ile çok güzel örtüşür.

5. Pee-Wee’s Big Adventure (1985)

Burton’ın ilk uzun metrajı olan film Paul Reubens’ın komedi oyunculuğunun üzerine oynasa da nasıl bir yönetmenle karşılaşacağımızın sinyallerini vermektedir.

Masis Üşenmez

Obtüratör

Eyvallah, konu değişik, yaşanmışlıklar komik, amma bu senin tarzın değil, bıraksaydın başkası çekseydi bu öyküyü, sen bize, büyülü masallar anlatsaydın yine… Makas Eller’i, Ölü Gelin’i, Büyük Balık’ı çektiğin için, sevdik bizler seni… Büyük Gözler’i başkası yönetse, bu denli tepki koymazdım. İzler geçerdim, kısa sürede de unuturdum. Çünkü sabun köpüğü gibi bir seyirlik bu, derinlikten, katmandan, akılda kalmaktan yoksun. Hah! Yakında Böterböcek 2’yi çekecekmişsin, işte güzel haber diye buna derim. Pop Art efsanesi Andy Warhol’un beğenisini kazanmış bir ressamdır “Keane”, onun akrilik veya yağlıboya ile yarattığı bu kocaman gözlü resimler, haliyle ilgi çeker. Tablolar kapış kapıştır, hatta yoksullar için de çözüm bulunmuş, resimlerin kopyaları her yere yayılmıştır. Biraz başa dönelim, 1950’lerin sonunda, evli bir kadın, yanına kızını da alarak, kocasından kaçar ve kapağı, New York’a atar. Kızından başka kimsesi yoktur, resim yapmak onun yeteneğinden önce güdüsüdür, ancak çevresinde kızından başkası olmayınca, sadece yavrusunu resmeder. Kocanın ezdiği, toplumun dışladığı bir kadının, iş bulması ve hayata tutunması, haliyle zordur. İlk soru; kocanız nerededir? Sanki kocası olmayan kadının, yaşamaya hakkı yoktur. Aman ha, etliye sütlüye karışmasın, ticarette bulaşmasın. İnsanın şu tuhaf hayatta, biraz değil, bariz şansa ihtiyacı var, malum kesişmede karşısına çıkan, iyi bir insan olacak. Aksi durumun adı, tam tekmil vahamet! Bizim Margaret’in karşısına, kendini ressam diye kakalayan Walter Keane çıkıyor, ne bilsin garibim, çalçene eleman, şeytana pabucunu ters giydirir. Hemen evleniyorlar, sonra Margaret, odaya çekiliyor, resim yapıyor, resim yapıyor, resim yapıyor. Keane imzalı tablolara konuyor Walter, bunlar benim diyor, Fransa’daydım diyor, savaşta, çocukların gözleri, bizleri izliyor diyor. Diyor ha diyor. Gerçek ressam, muhafazakârlığın ve dindarlığın etkisiyle boyun eğiyor. Sahtesi, sefasını sürüyor. Zamanla isyan ediyor Margaret, karşılığında şiddet görüyor. Yine kaçıyor kadın, bu kez yeni kocasından, emeğinin çalınmasına dur diyor sonunda ve mahkemelik oluyorlar. Düşünün, kocaman gözlü çocuk resimleri yapın hadi diyor hâkim, ikisine, biri güzelim bir tablo yaratıyor, diğeri kolum incindi numarasına yatıyor. Araştırın ve okuyun derim, garip öykülerini, harbiden matrak. Amy Adams, üstüne katarak, çoğalarak büyüyen, büyüleyen bir aktris, lakin en iyi performansı, elbette değil! Christopher Waltz, zaten karikatürize rollerin adamı, rolüne cuk oturmuş. Yeteri kadar lakırdı ettik. En nihayetinde, göz büyük, söz küçük, tam burada keselim.