Mart ayının en önemli gündemlerinden biri her zaman 8 Mart Kadınlar Günü. Ben de özellikle sustum ve dergimizin kadın yazarlarından bu konuyla ilgili bir yazı gelecek mi diye merak ettim. Ama sonuçta yine bu yazıyı yazmak bana düştü. Türk sinemasında kadın rolleri üzerinden toplumun kadın olgusuna bakışı yakalamak veya sinemacılarımızın bu konuda ürettiklerinden bir sonuç çıkarmak bence önemli bir çalışma. Sonuçta erkeğim, her ne kadar tarafsız, hatta pozitif ayrımcılık yapsam da benim bakış açım doğru olmayabilir. Keşke benim çıkardığım sonuçları kadın kalemlerimiz bir dahaki sayıya eleştiriye açsa. Bunları hep beraber tartışsak. 8 Mart’ı bu tür mücadelelerle onurlandırabiliriz. Face veya instagramda makyajla dayak yemiş kadın fotoğrafı çektirerek ancak rezil olunur. Ne saçma, bir de bu resimler için makyaj uzmanlarına gidip fotoğrafın altına makyajı yapanın ismini yazıyorlar. Herşey gösteri, kimse emek vermek istemiyor. Herkes eğlence veya popülarite peşinde. Neyse biz bu ay yine işimize baktık. Bordo Bereliler, Mahalle filmi, ilk instagram dizisi Eşik ve tabii

Murat Şeker

konuğumuzdu.

Bu ay İf filmleri dedik, Oscar dedik dergi doldu. Önce Episode köşemizdeki nöbet değişiminden başlayalım. Şenay Tanrıvermiş arkadaşımız yıllardır devam ettiği Episode köşesini Masis Üşenmez’e teslim etti. Ona emekleri için teşekkür ederim. Bizim en eski kalemlerimizden olan Masis’e ise tekrar hoşgeldin diyorum. Onun kaleminden yabancı dizileri takip etmek büyük zevk olacak. Susmayan Köşe bu haftalığına sustu çünkü ev taşıyor. Bir daha aya yine o sert tavrıyla aramızda olacak. Dergimizde yine özel röportajlar var. Mesela Gizem’in yaptığı Arada filminin yönetmeni Mu Tunç ayrıksı filmi ve fikirleriyle çok konuşulacağa benzer. Bir diğer tartışma yaratacak röportajımız ise yönetmen Kamil Çetin. Enes Batur Hayal mi Gerçek mi filminin yönetmeni Kamil Çetin bu filmi yönettiği için kendini eleştirenlere çok güzel cevaplar verdi. Biz de başlığa onun cevaplarından birini taşıdık, “Filmlerimi izleyici için çekiyorum köşe yazarları için değil.” Nasıl güzel bir başlangıç değil mi? 4 Mart’ta dağıtılacak olan Oscar heykelciğine aday olan filmlerin hepsini seyrettik. Nedense bu yıl filmler erkenden düştü.
Eleştirileri
kaçırmayın.

Arada bir bu köşeden söylerim bu sefer dergi dopdolu diye. Ama bu ay gerçekten kendi rekorumuzu kırdık. O kadar kısmama rağmen tam 116 sayfa tuttu dergi. Hatta öyle yoğunluk oldu ki derginin içindeki dosya konularının hepsini editör sayfamıza yazamadım. Mesela 2018’in en çok beklenen yapımları nelerdir konusu editör sayfasına girmedi. Keza 2017’nin en çok gişe yapan filmleri de öyle. Ama bütün yazarlarımızın artık gelenekselleşen yılın en iyi film seçkileri sayfalarımızda tabii. Bu seçkiden de görebileceğimiz gibi bu yıl çok zayıf bir sinema seyrettik. Yani vizyona giren filmler öyle zayıftı ki Kedi belgeseli yılın üçüncü filmi oldu. Varın anlayın yani. Murat Tolga Şen’de çok önemli bir konuya parmak bastı. Sinema entelektüelleri içindeki klikleşme Murat’ın konusuydu. Benim de üyesi olduğum Sinema Yazarları Derneği’nde neler oluyor bilemiyorum. Birgün gazetesinin yıllardır sinema yazarlığını yapan Tuğçe Madayanti’nin başvurusunu geri çevirmişler. Üstelik sebepleri iyice tartışma götürür. Efendim Tuğçe’nin yazıları yetersizmiş. Kime göre, neye göre?
Tam bir saçmalık.

Cinedergi kurulduğundan beri belirli alışkanlıklarını devam ettiriyor. Dergimizdeki tecrübeli ve ünlü kalemler dışında kadromuzda mutlaka yepyeni kalemleri de sizler için bulunduruyoruz. Yeni dediğime bakmayın, aslında bu isimler de kendilerini yazılarıyla kanıtlamış ve elimizdeki kalemi rahatlıkla onlara devredeceğimiz isimler. Bu sayıda işte böyle yeni bir kalem daha aramıza katıldı. Haktan Kaan İçel’e hoşgeldin diyorum. Bu aylar festivallerin sırayla yapıldığı ve tartışmaların gündemi doldurduğu dönemler. Kasım’ın da parlayan yıldızı Boğaziçi Film Festivali oldu. Hem içeriği hem de getirdikleri konuklar açısından kendinden onlarca yıl eski festivalleri kıskandırdı Boğaziçi. Düşünsenize Bela Tarr İstanbul’da ve bir masterclass verecek. Daha ne diyeyim? Bu arada başlığımı okuduysanız direkt bizim Susmayan Köşe’nin hakimi Murat Tolga Şen’e laf attığımı anlamışsınızdır. Murat, Antalya’ya katılmaktan yola çıkarak sinema yazarlarının aslında gazeteci değil sinemacı olduğunu söylüyor. Ben de ona diyorum ki Muratçım elindeki
kamera değil kalem…

Geçen sayıda da söylemiştim, artık Marmaris’te yaşıyorum. Filmlere ulaşmak biraz zor oluyor ama sağ olsunlar ya gönderiyorlar veya festivallerde filmleri seyrediyorum. İşte tam bu nokta da olay patlıyor. Benim bu düzenime çomak sokan en büyük organizasyon Antalya Film Festivali. Kardeşim başka bir şey bulamadınız mı Ulusal yarışmayı kaldırmak dışında. Sizin yüzünüzden Türk sinemasının yıl içinde neler yaptığını öğrenemeyeceğiz. Bu tarz ve söylediklerim şaka gibi geliyor. Tabii biraz espri var tarzda ama aslında yaşananların komik hiçbiryeri yok. Şu ülkenin üç büyük festivali var ve bu festivaller Türk sinemasının özellikle sanatsal üretimlerinin kendini gösterebildikleri yegane yerler. Antalya Ulusal yarışmayı kaldırmakla kendine zarar verdiği gibi ülke sinemasına da onarılamayacak bir yara açtı. Bu kararlarından önümüzdeki yıl dönmelerini bekliyorum. Yoksa şu Marmaris’in az salonlu küçük sinemasına muhtaç kalacağım. Üstelik baktım bu hafta üç salonu olan sinemada Pony, Dört Köşe ve Kurtlar Vadisi Vatan oynuyor. Yani Blade Runner
bile yok düşünün artık.

Bu ay 38 film vizyon alacak, bunların 15’i Türk filmi. Almanya’da veya Avrupa’nın herhangi bir ülkesinde böyle bir oran varmıdır? Sinemamız o kadar iyi durumdaki her ay 15-20 film vizyon alıyor. Bu aslında hiç de iyi bir belirti değil. Türk sineması 1973’te çöküntüye uğradı. O yıl rekor film çekilmişti. Zayıf temeline rağmen bu kadar büyük bir bina yapmaya kalkarsanız eninde sonunda yıkım olur. Türk sineması şu an aslında çöktü. Bu filmler çekiliyor ama gişeleri yerde. Üstelik şu son vizyona giren filmlerin hiç biri de bağımsız yapım değil. Gişe filmi etiketiyle izleyici önüne çıkacaklar. Sanat desen yok, gişen desen hiç yok. Göreceksiniz vizyona giren filmlerin yüzde sekseni zarar edecek. Bağımsız sinema deseniz, zaten kendi kendini yedi bitirdi. Artık festivaller bile kalitesizlik ve vizyonsuzluk yüzünden ulusal sinema yarışmalarını bitiriyorlar. Yeşilçam’ın gölgesi halkla sinemanın ilişkilerinin sürmesine devam ediyordu. Ama o da çöktü. Şu an sinemamızın 70’lerdeki çöküşü yaşamamasının tek sebebi var o da devletin yaptığı yardım. Tabii bir de sürekli eleştirilen Recep İvedik gibi filmlerin gişesinden aktarılan
meblağlar.

Her yaz Temmuz ile Ağustos’u beraber çıkarıp tatilin dibine vuruyoruz. Eskiden bu mantıklıydı çünkü ne yabancı ne de yerli filmler yazın vizyona çıkmazdı. Sinemalar neredeyse yazın kapılarına kilit vururdu. Şimdi ise özellikle blockbuster filmler salonlara akın etti. Baksanıza iki ayda 10’dan fazla büyük film vizyona giriyor. Temmuz, Ağustos’ta Türk filmleri de yerinde saymıyor bu sefer. Tamam elit yönetmenlerin filmleri hala ortalarda yok ama özellikle festival filmleri bu arada vizyon şansı buluyor. Neredeyse her hafta ikişer Türk filmi vizyonda olacak bu yaz. Ama ne yapalım bizim de bir deniz aşkımız var. Böyle olunca bu aylık röportajları geriye attık ve sayfalarımızı bu büyük gişeli filmlere açtık. Özel köşeler dışında tamamıyla dosyalardan oluşan dergimiz yine de 90 sayfayı aştı. Biz de sizin gibi sorumluluk duymadan salonları dolduracağız. Röportajlarımız ise Eylül’den itibaren devam edecek. Aramıza yeni katılan Ezgi Tanır hem gençliği ve enerjisi ile hem de usta işi röportajlarıyla bizimle beraber olacak. Kısacası Cinedergi’de yenilik ve yeni yüzler bitmez. Türkiye’nen tek popüler sinema dergisi yola devam ediyor.

Yaşı yetenler için herşeyin dönüşümünü takip etmek şaşırtıcı oluyor. 1990’ların sonunda hatta 2000’lerin başında yılda 10 Türk filmi çıkınca alkış tutardık. Bundan beş yıl öncesine kadar yazın izleyecek film bulmak zordu. Sinema dergisi yapmak ise imkansızdı. O dönemde çıkan Popüler Sinema, Beyaz Perde ve birçok dergi tercüme haberlere yüklenirlerdi. Hatta yazın sinema dergisi çıkmaz birkaç ay tatil verirlerdi kendilerine. Hoş biz hala bu alışkanlığı devam ettiriyoruz. Ama günümüzde yazları, kış mevsimini sinema açısından geçti. Baksanıza Blockbuster dediğimiz bütün filmler bu aylarda giriyor. Sadece Haziran ayında Wonder Woman, Tranformers, Mummy, Karayip Korsanları, Temmuz’da Dunkirk, Örümcek Adam, Maymunlar Cehennemi hepsi vizyonda. Zaten Editör sayfasının dosya bölümüne baktığınızda, yani hemen yanda nasıl tıkş tıkış olduğunu göreceksiniz. Bir de bunlara her hafta fvizyona giren iki, üç Türk filmini ekleyin. Bu doluluk artık yaz mevsiminin kış mevsimiyle yarıştığının kanıtıdır. Biz yaz köleleri de size filmleri yetiştirmeye çalışıyoruz. Şaka şaka ben Marmaris’te keyif çatıyorum:)

Her hafta üç, dört Türk filmi vizyon alıyor. Nisan ayı da böyleydi, Mayıs daha da fazla. Eskiden bu bizim için bir övünç kaynağıydı. Şimdi biraz bu durum kanıksandı.

Ama ekşi laflarla bu konuya başlamamızın sebebi bu değil tabii. Çünkü bu çokluk kalitesizliğin kendini göstermesine daha çok sebep oluyor. Benim anlamadığım korku sineması biraz toplanmıştı ama bu ay girenlere baktığımızda gerçekten yerlerde sürünüyorlar. Zaten komedi filmlerimiz kendi temellerine ihanet eden bir yolda yürüyor. Sanıyorlar ki birkaç yüzbin seyirciyle bu iş kotarılıyor. Zaten o kadar gişe yapan da yokta gelecekte bu kalitesizlikten bıkan izleyicinin sinemalardan kaçması çok yakındır. Bakın yabancı filmlerin göreceli olarak gişesi artmaya başladı. Bu yapımcılarımız için bir uyarıdır. Seyirci bir arayış içinde. Çünkü genel alışkanlığı olan Türk filmlerine gitme tutumu bu arayış sonrasında tükenebilir. Benden söylemesi. Bütün bu durum festival dünyamıza da yansıyor. Yarışma filmleri geçen yıllara göre gittikçe zayıflıyor. Eskiden her yıl aklımızda birkaç film kalırdı. Şimdi ancak eş dostun çektiği filmleri
konuşur olduk. Bu bir
ikaz hepimize.

Zaten siyasi filmler iyice çekilemez oldu. Bu ortamdakimsenin aklına artık sinema gelmiyor. Böyle bir dönemde inanın Cinedergi’yi de yapmak çok zevk vermiyor. Hani ben de artık yazarlara durun şu referandum bir geçsin diyesim var. Ama el mahkum yaptık yine bir şeyler yazarlarımızın sürekliliği olmasa bu dergi bu kadar devam eder miydi bilemiyorum. Neyse biz size dosyalarımızdan bahsedelim biraz. Pınar Karahan sinemamızdaki BKM gerçeğini masaya yatırdı. böyle deyince kolay bir şey gibi algılanıyor. Halbuki gazetede yazan bir yazar için bir sinema şirketinin hakkını vermek hep zor olmuştur. Pınar bu zorluğun altından hakkıyla kalkmış. Diğer yeni yazarımız Polat Öziş’de benim ricamla bir o kadar zor bir dosya yaptı. Türk sinemasındaki militarist filmleri kategorize etti. Şu yaşadığımız dönemde ne derseniz yanlış anlaşılabilir ama o da profesyonel bir bakış açısıyla
işi becerdi.